dinsdag 11 november 2008

Onweer op komst

Financiële crisis, economische recessie, de verkiezing van Obama, de dramatische situatie in Oost-Congo: het maakt niet uit. Deze week wordt het business as usual in de Belgische politiek. De gladiatoren betreden opnieuw het mijnenveld.
Overleven Dewael en De Gucht hun affaires? Mag de begroting 2009 in het rood gaan? Doet de rechtbank de verkoop van Fortis aan BNP Paribas teniet?
Ook in het Vlaams Parlement groeien de spanningen. VLD richt zijn pijlen richting Kris Peeters. De operatie beschadiging minister-president is begonnen. Van Mechelen noemt de minister-president in de zaak Slangen “deloyaal”. Keulen verklaart openlijk dat ” de minister-president liegt” in het dossier van de Burgemeesters.
In Terzake verklaarde Minister Keulen gisterenavond dat hij uit het oogpunt van goed bestuur niet langer kan wachten met een tweede niet-benoemingsbesluit van de 3 burgemeesters. Volgens de minister is hij gebonden door termijnen en riskeert hij een veroordeling door de Raad van State als hij niet optreedt en “stil blijft zitten”.
In het Vlaams Parlement woensdag jl. verdedigde ik de stelling dat het FDF en Maingain niet liever vragen dan dat de Vlaamse Regering spoedig beslist om niet te benoemen. Dan hebben ze het perfecte alibi om de dialoog op te blazen en met de 3 burgemeesters als de martelaren van “la périphérie” naar de verkiezingen van juni 2009 te gaan. Men doet de Franstaligen meer pijn door te stellen dat de Vlaamse Regering niet meedoet aan de zoveelste carrousel en hen te doen wachten op een nieuwe weigering. Waarom haastig zijn over een niet-benoeming? “Ze zijn niet benoemd en zullen nooit benoemd worden”. Point à la ligne. Dat blijft mijn stelling.
De dialoog komt al in hoog vaarwater terecht nog voor hij goed en wel begonnen is. Dat de VLD en het FDF de communautaire dialoog o.l.v. Kris Peeters willen doen kapseizen is nu voor iedereen wel duidelijk. Ik ben hierover altijd sceptisch geweest. Hopelijk krijg ik ongelijk maar de donderwolken trekken weer samen. Er is onweer op komst.

zondag 2 november 2008

L’union sacrée

Niemand kan betwisten (tenzij JMD uiteraard - wat een free podium krijgt deze populist van de Vlaamse media!-) dat de Regering Leterme in deze financiële crisis daadkrachtig en efficiënt is opgetreden. Zonder de injectie van 20 miljard euro zou het Belgisch banksysteem ineengestort zijn. Na een jaar van partijpolitiek krakeel in de meerderheid werden beslissingen genomen in een opvallende eensgezindheid. Ook de samenwerking met de gewesten verliep vlekkeloos.
Om hieruit te besluiten dat dit land opnieuw naar “une union sacrée” is gegroeid is totaal voorbarig en zelfs onjuist. In het zog van de financiële en economische crisis roept de Eerste Minister deze week de federale -en gewestregeringen bijeen om een coherent crisisplan te ontwikkelen. Maar met welke inhoud?
De federale overheid heeft geen budgettaire middelen voor een crisisplan en de deelstaten zijn niet bevoegd voor de fundamentele sociaal -economische hefbomen als fiscaliteit en sociale zekerheid.
De Gouverneur van de Nationale Bank Quaden waarschuwt dit weekend in de TIJD dat de groeivertraging brutaler zal zijn dan verwacht. Hij sluit zelfs negatieve economische groei in 2009 niet uit.
Volgens Quaden is in de huidige omstandigheden een tekort op de begroting aanvaardbaar en moeten de daling van de fiscale en parafiscale ontvangsten en de stijging van de werkloosheidsuitkeringen niet meer worden gecompenseerd. “Mijn boodschap is dus geen fundamentalisme van begrotingsevenwicht ten koste van alles”, aldus de Gouverneur.
De federale begroting 2009 is door de financiële en economische crisis achterhaald. Een nulgroei zal de federale begroting minstens 3 miljard euro kosten als ook wordt rekening gehouden met de dalende roerende inkomsten uit dividenden, de gedaalde opbrengst van de vennootschapsbelasting door de lagere winsten en de verwachte daling van de werkgelegenheid met de weerslag hiervan op de inkomsten en uitgaven in de sociale zekerheid.
Niet alleen de middelen voor een crisisbeleid ontbreken , ook is er geen coherente visie in deze coalitie. Minister De Gucht stelt in La Libre van het weekend zelfs onomwonden dat “als de Regering Leterme er niet in lukt sociaal-economische keuzes te maken, men er beter in het voorjaar mee ophoudt en de mening van de kiezer vraagt in juni 2009”. Het voedt het wantrouwen in deze coalitie en bevestigt het vermoeden (ook in CD&V-middens) dat de Vlaamse en Franstalige liberalen uit zijn op vervroegde federale verkiezingen met Verhofstadt als groot boegbeeld van “l’union sacrée”  tegen de christendemocraten en socialisten.
Maar wat willen de liberalen? Hun enige programmapunt zijn belastingverlagingen maar daar is geen geld voor. Anderzijds is het pleidooi van Minister Onkelinx in Le Soir van het weekend om de mondiale financiële en economische crisis te bestrijden met “un retour des grands travaux publics” totale nonsens. Lord Keynes is al 60 jaar dood en leeft nog alleen in de handboeken macro-economie voor de eerstejaarsstudenten in economie. Een modern economisch beleid gaat over competitiviteit, fiscaliteit, innovatie, werkzaamheidsgraad en flexibiliteit en niet over nieuwe wegen en spoorlijnen. Pump-priming via publieke investeringen en leningen is op papier de gemakkelijkste weg maar hebben BAM en de Oosterweelverbinding niet bewezen dat de uitvoering ook jaren kan aanslepen en de financiering ervan lang niet gewaarborgd is in deze financiële crisis? Tevens lossen zo’n projecten structureel niets op voor een duurzaam herstel van de investeringscapaciteit en competitiviteit voor onze bedrijven. Autostades als antwoord op de concurrentie uit de BRIC-landen? Een mooie examenvraag voor economiestudenten…
“L’Union sacrée” zou erin moeten bestaan dat men in de gemeenschapsdialoog zo snel mogelijk doordringt tot de kern van de zaak: een nieuw financieringssysteem en een nieuwe bevoegdheidsverdeling tussen de Centrale Staat en de regio’s. Het is nu voor iedereen duidelijk dat de federale overheid geen geloofwaardig budget meer kan opstellen en een doelmatig crisisbeleid kan voeren zonder een nieuw pakt met de gewesten. De discussie over de 800 miljoen bijdrage van de gewesten tot het federaal budget verraadt een dieperliggende problematiek.
De Leuvense economen T. Peeters, D Heremans en K.Algoet hebben een model voor zo’n New Deal uitgewerkt .“De budgettaire marge moet nu komen van een hogere werkzaamheidsgraad, vooral in Wallonië en Brussel. Daarvoor moeten de gewestelijke overheden fiscaal meer worden geresponsabiliseerd. Dat kan door ze te laten instaan voor hun directe inkomsten uit de personenbelasting in plaats van dotaties van de federale overheid.” De KUL-studie toont aan dat deze fiscale autonomie op korte termijn leidt tot minder middelen voor Wallonië maar op langere termijn dank zij een hogere werkzaamheidsgraad een win-win situatie betekent voor iedereen, ook voor de federale overheid die niet langer in staat is overschotten te creëren om de vergrijzingskosten op te vangen.
Als deze analyse en remedie op 5 november op het nationaal overleg van Leterme niet aan bod komt wordt het de zoveelste hoogmis van “une union sacrée” die enkel de illusie ophoudt van unitaire structuren die al lang zijn achterhaald en eerder de crisis zullen bestendigen dan ze te bestrijden.